การครอบแก้ว (Cupping Therapy) คือการทำให้แก้วมีสภาวะเป็นสูญญากาศ แล้วจึงครอบไปยังบริเวณผิวหนัง การที่ผิวหนังถูกดูดขึ้นจะทำให้เกิดการไหลเวียนของเลือดบริเวณนั้น เป็นการปั๊มเลือดเข้าสู่กล้ามเนื้อบริเวณที่ทำการครอบแก้ว หลอดเลือดฝอยจึงขยายตัวขึ้น นำมาสู่การที่เนื้อเยื่อได้รับเลือดและออกซิเจนมากขึ้น กระบวนการฟื้นฟูร่างกายจึงทำงานได้อย่างเต็มที่ อีกหนึ่งวิธีของการครอบแก้วที่นิยมใช้กันคือ การครอบแก้วพร้อมกับการเดินแก้ว ลากไปตามแนวเส้นลมปราณหรือตามกล้ามเนื้อบริเวณต่างๆ เป็นการยืดกล้ามเนื้อ (Muscle) และพังผืด (Fascia) ที่ระดับผิว (Superficial) ซึ่งเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยบรรเทาความเจ็บปวดจากกลุ่มโรคกล้ามเนื้อได้
การครอบแก้วมีกี่ประเภท
- การครอบแก้วแบบครอบทิ้งไว้ (Retained Cupping) เป็นการวางถ้วยแก้วที่ทำให้เกิดสุญญากาศครอบคาทิ้งไว้บนผิวหนังหรือจุดฝังเข็มตามตำแหน่งเส้นลมปราณระยะเวลาประมาณ 5 ถึง 10 นาที
- การเดินแก้ว ลากแก้ว หรือ โจ่วก้วน (Sliding Cupping) แพทย์จะทาน้ำมันสมุนไพรหรือออยล์ลงบนผิวหนังก่อน แล้วจึงครอบแก้วและเลื่อนถ้วยแก้วไปมาตามแนวกล้ามเนื้อหรือเส้นลมปราณ ทั้งแนวขึ้นลง หรือซ้ายขวา จนผิวหนังมีสีแดงระเรื่อ
- การครอบแก้วแบบดึงเร็ว แก้วกระพริบ หรือ ส่านก้วน (Flash Cupping) โดยจะครอบแก้วลงไปแล้วดึงออกอย่างรวดเร็วทันที แล้วทำซ้ำหลายๆ ครั้งในบริเวณเดิมจนผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีแดง
การครอบแก้ว เหมาะกับอาการแบบไหน
- กลุ่มอาการปวด เช่น อาการปวดคอ บ่า ไหล่ สะบัก อาการปวดหลัง ปวดเอว หรือผู้ที่ต้องการรักษาออฟฟิศซินโดรม
- การฟื้นฟูอาการปวดกล้ามเนื้อจากการออกกำลังกาย
- ความเครียดและการนอนหลับ สำหรับผู้ที่มีความเครียดสะสม หรือนอนไม่หลับ
- ระบบทางเดินหายใจ ช่วยบรรเทาอาการไอ หอบหืด หรือภูมิแพ้อากาศ
ประโยชน์ของการครอบแก้วตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน
ตามศาสตร์การแพทย์แผนจีนอธิบายไว้ว่า ความร้อนจากไฟขณะทำการครอบจะช่วยขับไล่ความเย็นที่อยู่ในเส้นลมปราณ ความเย็นมีกลไกของโรคทำให้การไหลเวียนของลมปราณติดขัดเมื่อเกิดการติดขัดก็จะทำให้เกิดอาการปวด เมื่อครอบแก้วแล้วลมปราณภายในร่างกายจะไหลเวียนเป็นไปอย่างปกติ อาการปวดจึงค่อยๆ บรรเทาลง
สีจากการครอบแก้วบอกอะไรได้บ้าง
เมื่อทำการดูแลโดยการครอบแก้วเสร็จแล้ว ตรงบริเวณของผิวหนังที่โดนครอบจะเกิดเป็นรอยจ้ำสีม่วงขึ้น ซึ่งความเข้มของรอยจ้ำดังกล่าว สามารถบอกได้ถึงลักษณะอาการปวดตรงบริเวณนั้นๆ ได้ว่าเป็นอย่างไร โดยยิ่งมีสีที่เข้มมากเท่าไร ก็แสดงได้ว่า บริเวณดังกล่าวมีอาการปวดตึงสะสมมากเป็นพิเศษ (รอยจ้ำของผิวหนังบริเวณที่โดนครอบแก้ว จะเป็นรอยอยู่ประมาณ 5 ถึง 7 วัน แล้วจะค่อยๆ จางหายไปเอง)
- สีชมพูอ่อน หมายถึง สุขภาพโดยรวมอยู่ในเกณฑ์ปกติ ระบบเลือดไหลเวียนได้ดี
- สีแดง หมายถึง ร่างกายมีความร้อนเล็กน้อย อ่อนล้าปานกลาง มีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
- สีแดงสด หมายถึง มีอาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังรุนแรง เลือดลมติดขัด
- สีซีด หมายถึง ลมปราณและเลือดอยู่ในระดับพร่อง พลังในร่างกายน้อยลงกว่าปกติ
- สีคล้ำ หมายถึง ลมปราณติดขัดจนเกิดเลือดคั่ง มีความเย็นสะสม
- มีรอยจุดสีคล้ำอยู่บริเวณที่ครอบแก้ว หมายถึง ลมปราณติดขัดจนเกิดเลือดคั่ง มีความเย็นสะสม
การดูแลตัวเองหลังจากการครอบแก้ว
หลังครอบแก้วอาจมีรู้สึกเมื่อยเล็กน้อย บริเวณที่มีรอยช้ำไม่ควรอาบน้ำหรือโดนลมเย็นทันที ควรทิ้งระยะไว้ 2 ถึง 3 ชั่วโมง แล้วจึงอาบน้ำ และควรจิบน้ำอุ่นเพื่อกระตุ้นเลือดและลมปราณให้ไหลเวียนได้ดียิ่งขึ้น หลังจากการครอบแก้ว 5 ถึง 7 วัน รอยจ้ำ รอยแดง จะค่อยๆ จางหายไป
ใครบ้างที่ควรหลีกเลี่ยงหรือระมัดระวังในการครอบแก้ว
แม้การครอบแก้วจะเป็นหัตถการที่ไม่ซับซ้อน แต่ไม่ได้เหมาะกับทุกคน จึงควรแจ้งแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดผู้ให้การดูแลหากมีภาวะหรือปัจจัยต่อไปนี้
- มีแผลเปิด ผิวหนังอักเสบ หรือติดเชื้อบริเวณที่จะครอบ
- มีภาวะเลือดออกง่ายหรือมีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด
- มีภาวะหลอดเลือดบางประเภทที่ต้องระมัดระวัง
- มีไข้หรือเจ็บป่วยเฉียบพลัน
- อยู่ในภาวะที่ร่างกายอ่อนแอมาก
- ตั้งครรภ์ ควรแจ้งผู้ให้การรักษาเพื่อประเมินตำแหน่งและวิธีการที่เหมาะสม
หากคุณกำลังเผชิญกับอาการปวดคอ บ่า ไหล่ ปวดหลัง หรือทรมานจากออฟฟิศซินโดรมที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน การปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้กล้ามเนื้อตึงสะสมจนเป็นปัญหาระยะยาวได้ ปราณธรการแพทย์ คลินิกกายภาพบำบัดชลบุรี พร้อมดูแลคุณด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีนอย่างการครอบแก้ว การฝังเข็ม ควบคู่กับการทำกายภาพบำบัด โดยแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูและทีมงานที่ใส่ใจ เพื่อเป็นทางเลือกในการฟื้นฟูร่างกายอย่างตรงจุดสำหรับชาวชลบุรีและพื้นที่ใกล้เคียง (ผลลัพธ์ของการดูแลฟื้นฟูขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล)